یافته، اولین پایگاه خبری دارای مجوز در لرستان

سرزمین «لورستان» یا به تعبیر امروزی آن «لرستان»، از هزاره‌های دور تاریخ محل پیدایش، نشو و نمو تمدن‌ها و کهن شهر‌ها بوده است.
آثار بر جای مانده تاریخی در محدوده لرستانات (فیلی، بختیاری، جنوبی و سرزمین‌های پیرامونی آن) گواه روشنی است بر این مدعا. خرم‌آباد نام یکی از شهرهای کهن در این محدوده است که در دل دشت و دره‌ای تاریخی به همین نام واقع شده است.
 خرم‌آباد به عنوان پایتخت حکمرانی اتابکان لور کوچک، والیان لرستان فیلی و مرکز استان لرستان فعلی، ده-ها اثر و یادگار تاریخی گران‌بها از دوره های دور و نزدیک (پیش از تاریخ، ساسانیان، سلجوقیه، صفوی، قاجار و...) را چون نگینی گران‌بها در دل خود به یادگار گذارده است. عمده‌ی این آثار و بناها در محدوده یک بافت کهن و بسیار ارزشمند به نام «بافت تاریخی» شهر خرم‌آباد، قرارگرفته‌اند. بافت تاریخی شهر خرم‌آباد به مساحت 5/72 هکتار در مرکز فعلی شهر و در ضلع غربی مجموعه کهن دژ و ارگ تاریخی شهر (قلعه فلک‌الافلاک) واقع شده است و دارای 7 محله كهن به نام‌های زید بن علی (ع) (دَر آغا)، باباطاهر (دَر بُوتار)، پشت بازار (پش بازار)، درب دلاکان (دَر دِلاکی)، باجگیران (باجگیرِو)، پاسنگر و کلیم آباد (محله ی چاغروندها) می‌باشد. آثار لایه‌های تاریخی و دوره‌های رشد شهر را از دیدگاه معماری و شهرسازی می توان به چهار دوره تقسیم کرد. 1- دوره‌ی شکل‌گیری هسته‌ی نخستین شهر 2- دوران صفویه 3- دوره ی حکمرانان قاجار 4- دوره‌ی مربوط به پهلوی اول. از هرکدام از این دوره‌ها و لایه های تاریخی، آثار معماری با ارزشی به یادگار مانده است.
 
آخرین نفس‌های بافت تاریخی شهر خرم‌آباد

از آثار دوره ی شکل‌گیری هسته‌ی نخستین شهر می‌توان به آرامگاه امام‌زاده زید ابن علی (ع) و آرامگاه منصوب به باباطاهر در مراکز محله هایی به همین نام‌ها در درون شهر قدیم، کتیبه تاریخی سنگ نبشته، مناره خرم‌آباد و آرامگاه منصوب به خضر (اتابک لرستان) در اندک فاصله‌ای با شهر قدیم یاد کرد. حمام گپ، میدان گپ و خانه ی منصوری از مهم‌ترین آثار به‌جای مانده از دوره صفویه در شهر خرم‌آباد هستند. از دوره قاجار آثار و بناهای پرشماری برجای مانده است که از مهم‌ترین آن‌ها می توان به خانه و حسینیه ی خورشیدی، خانه جوادی، خانه مرحوم آیت الله سید جواد جزایری (ره)، خانه چنگایی، خانه عصاره، خانه مرحوم آیت‌الله شیخ عبدالرحمن لرستانی (پدر مشروطیت در لرستان)، خانه و عمارت بزرگ میرزا سید رضاخان، خانه چدنی، خانه سیف‌الله خان والی زاده، خانه توکل، خانه کاکاوند، خانه شمعون (كليمي)، کاروانسرای میرزا سیدرضا و... را نام برد. بنا‌هایی همچون خانه فیروزی، خانه موشه جواهری (کلیمی)، خانه رزاز، خانه ابراهیمی، گرمابه قاضی، مسجد توسلی، مسجد موسی ابن جعفر (ع) و... از جمله آثار برجای مانده از آخرین لایه‌ی معماری ایرانی – اسلامی (دوره پهلوی اول) در خرم‌آباد هستند. اگر بخواهیم به تکمیل آثار ذکرشده در بالا، بپردازیم باید به 4 گرمابه، 5 بنای آرامگاهی (از مشاهیر و رجال دینی)، 4 میدان تاریخی، 3 سرای تاریخی، چندین بنای اداری، مجموعه ارسن شهری و بازار سنتی شهر، مجموعه بزرگ کهن دژ و ارگ شهر (شامل قلعه فلک‌الافلاک و بنا‌های نظامی پیرامون آن)، در حدود 50 گذر تاریخی شاخص، چندین مسجد، خانه و سقاخانه اشاره کرد. در مجموع در حدود 100 بنای تاریخی با ارزش در این محدوده تاریخی یعنی بافت قدیم شهر خرم‌آباد وجود دارد که تعداد قابل‌ملاحظه ای از این بناها توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان، در فهرست آثار و بناهای تاریخی کشور به ثبت رسیده است. تعدد، تنوع و تراکم این آثار در (عمدتاً) محدوده محلات تاریخی شهر در نوع خود، بسیار حائز اهمیت و در قیاس با بافت‌های تاریخی سایر شهرهای ایران، نمونه‌ای ارزشمند، غنی و قابل اتکاء است. بر اهل‌فن پوشیده نیست که حفظ، نگهداری و صیانت از این بناهای تاریخی، تنها و تنها در سایه حفظ و نگهداری از زمینه و متن تاریخی که این بناها در آن واقع شده‌اند میسر می‌شوند. به دیگر سخن از نظر فنی و کارشناسی هر بنای تاریخی بر اساس قوانین جاری سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری دارای حریم‌های درجه‌یک و دو در محدوده پیرامونی خود است و تنها در صورت حفظ این حریم‌هاست که می‌توان به نگهداری و احیاء این آثار امید داشت. به عبارتی دقیق‌تر، تمام ارزش این بناها به آن است که در متنی تاریخی که از آن برآمده‌اند، مورد صیانت و نگهداری قرار گیرند. اگر نگاهی به پراکندگی مکانی و موقعیت قرارگیری آثار تاریخی در سطح بافت کهن شهر خرم‌آباد بی اندازیم، خواهیم دید که تراکم این بناها به نحوی است که بسیاری از محدوده جرائم این آثار بر یکدیگر هم‌پوشانی دارند؛ بنابراین کاملاً پرواضح است این آثار باید در کنارگذرها و بناهای اطراف خود در یک مجموعه بزرگ‌تر مورد عملیات حفظ، احیاء و بازنده سازی قرار گیرند. نگرش تک بنا به این آثار- هم چنان‌که برخی افراد ناآگاه و غیرمتخصص و نوعاً مغرض بدان معتقدند- بزرگ‌ترین خطر برای نابودی خود بنا و بافت تاریخی به شمار می‌رود. خوشبختانه و در راستای نیل این هدف و حفظ ارزش‌های تاریخی- فرهنگی خرم‌آباد قديم، سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، در سال 1388 ه.ش موفق به ثبت کلیت بافت تاریخی شهر در فهرست بافت‌های تاریخی کشور شد.
از آنجایی که یکی از راه‌های مؤثر برای حفظ بناها و بافت‌های تاریخی در همه جای دنیا- و از جمله ایران- ایجاد سازوکارهای قانونی و حقوقی بدین منظور است؛ این اقدام باعث شد ضرورت حفظ و صیانت از بافت تاریخی شهر به صورت قانون اجرایی درآمده و در نتیجه بسترهای حقوقی و اداری این مهم فراهم آید.
 
 آخرین نفس‌های بافت تاریخی شهر خرم‌آباد
 
ثبت بافت تاریخی شهر خرم‌آباد در فهرست بافت‌های تاریخی کشور توسط سازمان میراث فرهنگی لرستان بارقه امیدی برای عموم مردم خرم‌آباد، دلسوزان و علاقه‌مندان به رشد و توسعه شهر و رونق صنعت گردشگری در آن بود؛ زیرا تصور می‌رفت که با این اقدام پسندیده و ایجاد الزامات قانونی و حقوقی دیر یا زود بافت تاریخی شهر موردتوجه، حفظ، احیاء و صیانت قرار خواهد گرفت؛ اما این امید به‌زودی به یاس گرائید و در کمال ناباوری نه‌تنها هیچ اقدام در خوري از سوی مسئولین مربوطه صورت نگرفت بلکه به زودی تخریب-های گسترده‌ای در این محدوده تاریخی شروع گردید. شدت این تخریب ها در سال‌های اخیر به حدی است که با کمال تاسف باید گفت بیش از 70 درصد از دو محله تاریخی پشت بازار و درب دلاکان (به عنوان بزرگ‌ترین محلات تاریخی شهر) مورد تخریب کامل قرار گرفته است. ابعاد ناگوار اين تخریب ها به گونه‌ای است که انسان را به حیرت وا‌می‌دارد. امروزه دیگر گذرهایی به نام کاکاوندها، سلاح ورزی‌ها (سلورزی) حسین شل و ... که روزگاری نه چندان دور از زیباترین و تاریخی‌ترین گذرهای موجود بافت قدیم بودند و امروز می‌توانستند در کلیتی به نام بافت قدیم خرم‌آباد ابزاری برای جذب توریست باشند دیگر وجود خارجی ندارند. تعدادی از این خانه‌ها و آثار تاریخی که در این گذرها تخریب‌شده، در زمره آثار شاخصی معماری ایرانی – اسلامی در خرم‌آباد به‌حساب می‌آمد که می توانست مورد عملیات ثبت، احیاء و نگهداری واقع شود. تعداد دیگری نیز در اثر تخریب بناهای پیرامونی، در یک حرکت دومینووار به پرتگاه نیستی روانه شدند حجم و ابعاد گسترده تخریب‌ها به حدي است كه بيم آن می‌رود تا چند سال آينده دیگر اثری از بافت تاريخي شهر وجود نداشته باشد.
 
 آخرین نفس‌های بافت تاریخی شهر خرم‌آباد
 
اين تخریب‌ها در حالي صورت می‌گیرد قوانين رسمي كشور هرگونه تخريب در محدوده بافت‌های تاريخي كشور را منع كرده است. از منظر قانونی در شهرهاي داراي بافت تاريخي ارزشمند كه حدود آن طبق ماده (3) قانون اساسنامه سازمان ميراث فرهنگي كشور مصوب 1/2/1367، اعلام‌شده و يا می‌شود تشكيلات شهرداری‌ها مورد تجدیدنظر قرار می‌گیرد و به‌منظور انجام امور مربوط به حفاظت از بافت‌های تاريخي این‌گونه شهرها، سازوکار مديريتي مناسب در شهرداری‌های مذكور ايجاد می‌شود «در بند (ج) آیین‌نامه اجرايي اين قانون چنين آمده است كه «شوراهاي شهر درصدي از درآمد شهرداري هر شهر را متناسب با نياز بافت‌های تاريخي آن شهرها در اختيار مديريت ذی‌ربط در شهرداري قرار می‌دهند تا با نظارت واحدهاي سازمان ميراث فرهنگي كشور در جهت مرمت بناها، مجموعه‌ها و بافت‌های تاريخي همان محل به مصرف برسد». اقدامي كه متأسفانه تاكنون در خرم‌آباد نه‌تنها صورت نگرفته است كه حجمه گسترده‌ای از بافت تاريخي توسط افراد حقيقي و حقوقي مورد تخريب قرارگرفته است. در پايان از كليه مردم فخيم لرستان و شهروندان خرم‌آبادی، نهادها و ارگان‌های ذی‌ربط، سازمان‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد، شخصیت‌های حقيقي و حقوقي مسؤولین ارشد استان به‌ویژه نماينده محترم ولی‌فقیه و امام‌جمعه خرم‌آباد حضرت آیت‌الله میرعمادی، استاندار محترم لرستان جناب آقای دکتر خادمی، جنابان بیرانوند و ملکشاهی راد نمايندگان محترم مردم خرم‌آباد در مجلس شوراي اسلامي و منتخبين مردم در شوراي اسلامي جديد خرم‌آباد، تقاضا می‌شود در اقدامي عاجل جلوي تخریب‌های بيشتر بافت تاريخي شهر توسط برخي نهادها را گرفته و براي جبران مافات اقدامي عاجل صورت دهند.
 

آخرین نفس‌های بافت تاریخی شهر خرم‌آباد
آخرین نفس‌های بافت تاریخی شهر خرم‌آباد
به قلم: یاسر خورشیدوند

دیدگاه‌ها   

#1 بیرانوندلرستان 1396-08-17 08:06
لورستان سرزمین عیلام باستان
نقل قول کردن
#2 پایار لور 1396-08-17 08:23
گزارش کاملی بود.شهرک کهن خرم آباد باید اول حصارکشی شود.بعد با مسئولان بازرسی شود.بعو با کمک دولت و مردم بازسازی شود
نقل قول کردن
#3 سپهر عاشق خرم آباد 1396-08-17 09:07
از بافت تاریخی شهر خرم آباد فقط نامی باقی مانده و دیگر هیچ!مسئولان استان ما به جای فرصت سازی از ظرفیت های گردشگری لرستان مدام در حال فرصت سوزی هستند.
نقل قول کردن
#4 سپهر عاشق خرم آباد 1396-08-17 09:11
به نقل از پایار لور:
گزارش کاملی بود.شهرک کهن خرم آباد باید اول حصارکشی شود.بعد با مسئولان بازرسی شود.بعو با کمک دولت و مردم بازسازی شود

با انفعال عجیبی که سازمان میراث فرهنگی لرستان از خودش نشون میده وضعیت بافت تاریخی خرم آباد خوب که نمیشه هیچ بدتر هم میشه.
نقل قول کردن
#5 اکبر 1396-08-17 09:41
وای بر اون هایی که مجوز تخریب بافت تاریخی و اصالت شهر رو صادر ميکنن ، شهرهای دیگه دارن تاریخ سازی میکنن خرم آباد داره ظاهر شهرهای جدید مانند مهاجران اراک رو میگیره .
نقل قول کردن
#6 بابک 1396-08-17 11:05
شهر کهن متعلق به دوران عیلامی و دوره های پس از ان یعنی هخامنشی اشکانی و ساسانی تا دوره های اسلامی و پس از آن با قدمتی چهارهزار ساله در زیر و عمق چند متری زیر خاک خرابه های بافت کهنه فعلی که بخشی از ان توسط شهرداری تخریب و خاکبرداری شده موجود است .
چنانچه مدیریت سازمان میراث فرهنگی بتواند بخشی از شهر باستانی خایدالو را از زیر خرابه های هزاران ساله خارج نماید بی شک یکی از جذابترین محوطه های سایت موزه تاریخی در کشور را میتوان در خرم اباد بوجود اورد که همچون پمپیدو شهر باستانی رومی که اخیر از زیر توده های خاکستر مواد آتشفشانی کوه وزو در ایتالیا خارج شد بعنوان مهمترین سایت بایتانی مورد بازدید و حضور هزاران توریست داخلی و خارجی راودر خرم آباد بوجود آورد .
نقل قول کردن
#7 سپهر عاشق خرم آباد 1396-08-17 17:08
به نقل از بابک:
شهر کهن متعلق به دوران عیلامی و دوره های پس از ان یعنی هخامنشی اشکانی و ساسانی تا دوره های اسلامی و پس از آن با قدمتی چهارهزار ساله در زیر و عمق چند متری زیر خاک خرابه های بافت کهنه فعلی که بخشی از ان توسط شهرداری تخریب و خاکبرداری شده موجود است .
چنانچه مدیریت سازمان میراث فرهنگی بتواند بخشی از شهر باستانی خایدالو را از زیر خرابه های هزاران ساله خارج نماید بی شک یکی از جذابترین محوطه های سایت موزه تاریخی در کشور را میتوان در خرم اباد بوجود اورد که همچون پمپیدو شهر باستانی رومی که اخیر از زیر توده های خاکستر مواد آتشفشانی کوه وزو در ایتالیا خارج شد بعنوان مهمترین سایت بایتانی مورد بازدید و حضور هزاران توریست داخلی و خارجی راودر خرم آباد بوجود آورد .

آقا بابک دره ی باستانی خرم آباد به عنوان یکی از کهن زیستگاه های بشر بیشتر از ده ساله که در فهرست موقت یونسکو قرار داره.فقط کافیه حریم قلعه فلک الافلاک آزاد و پروپزال ثبت جهانی جهت ارسال نهایی به یونسکو تکمیل بشه تا خرم آباد به طور رسمی در فهرست میراث جهانی ثبت بشه
نقل قول کردن
#8 بابک 1396-08-17 21:43
آقا سپهر بیرون کشیدن یا حداقل کندن چندین ترانشه بر روی بقایای شهرهای خایدالو عیلامی و شاپورخواست ساسانی قطعا در همان راستای تکمیل پرونده بوده و ارزش و اهمیت ثبت جهانی پرونده دره باستانی خرم اباد را بسیار بیشتر خواهد نمود .

فراموش نکنیم اهمیت دره باستانی خرم اباد بدلیل تعدد آثار و قدمت سکونت بشر در این دره کهن میباشد و بیرون کشیدن یا حداقل معرفی محل قطعی شهرهای باستانی خایدالو عیلامی و شاپورخواست ساسانی را که هر کدام در درون خود محوطه های باستانی بینظیری همچون گورستانها معابد مراکز تولید صنعتی و ساختمانهای مسکونی و مراکز حکومتی انزمان بهمراه احتمالا هزاران شی باستانی مربوط به اثار زندگی و تمدنی مردمان ساکن در دره خرم اباد انهم مربوط به هزاره های پیشین را در دل خود دارند مسیر دستیابی به ثبت جهانی را تسهیل نموده بطوریکه ارزش و اهمیت شهر خرم اباد بعنوان یک شهر مقصد گردشگران تاریخی و فرهنگی را در حد سایر شهرهای باستانی مهم در کشورهای کهن جهان همچون مصر چین ایتالیا و یونان .وو....بالا برده و توجه ویژه و درخواست سفر گردشگران داخلی و خارجی به خرم آباد را در پی خواهد داشت .
نقل قول کردن
#9 لرزاده 1396-08-17 23:28
شهر گمشده خایدالو به گواه کارشناسان در زیر تپه باستانی ماسور قراردارد که از عیلام نو تا عصر معاصر محل زندگی بوده که الان با بی توجهی مسئولین به پارک تبدیل شده است
نقل قول کردن
#10 ا 1396-08-18 13:43
به درک که دارد از بین می رود،لرستان و خرم آباد دارد از درون میپوسد،کار نیست آب لرستان را می برند،دختران آرایشکرده خیابان های شهرتان را ببینید،انگار شده ..
نقل قول کردن
#11 شریف 1396-08-19 04:09
همین الان که دارم نظر می‌نویسم مطمینم که بخشی از بافت تاریخی شهر را دارند خراب می‌کنند . راستی چه کسی باید پیگیر جنایات صورت گرفته و برخورد با تخریبگرها باشد
نقل قول کردن
#12 والی زاده 1396-08-19 15:10
عملکرد ضعیف میراث فرهنگی اصلا قابل قبول نیست
نقل قول کردن
#13 مرادیانی 1396-08-19 15:11
به نقل از لرزاده:
شهر گمشده خایدالو به گواه کارشناسان در زیر تپه باستانی ماسور قراردارد که از عیلام نو تا عصر معاصر محل زندگی بوده که الان با بی توجهی مسئولین به پارک تبدیل شده است

بله , تاریخ ما زیر آن پارک خوابیده و کسی به فکر کاوش نیست تازه غار تاریخی یافته خرم آباد را مالک شخصی برده و دور آن سیم خاردار کشیده است
نقل قول کردن
#14 مجتبی 1396-08-20 22:09
بروجرد۲۸۰ هکتار بافت فرسوده و تاریخی داره خرم آباد ۵ هکتار این کجا اون کجا
نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه

تذكر: نظرات حاوي توهين يا افترا به ديگران، مطابق قوانين مطبوعات منتشر نمي‌شوند

بازگشت به بالا