یافته، اولین پایگاه خبری دارای مجوز در لرستان

یک عضو هیات علمی دانشگاه علوم انتظامی معتقد است: حضور افراد جامعه در آیین‌های عزاداری، برشی از زندگی روزمره آن‌هاست اما چون ما انتظار نداریم به واسطه ماه محرم این افراد را با پوشش همیشگی ببینیم، حضور آن‌ها بیشتر به چشم ما می‌آید.
به گزارش یافته، "محمدرضا پویافر" درباره مقایسه مراسم‌ مذهبی که در حال حاضر برگزار می‌شود نسبت به گذشته، بیان کرد: زندگی عادی در جامعه گذشته نسبت به امروز متفاوت بود. برای مثال در لرستان آیین‌های خاصی از عزاداری دیده می‌شود. در بخشی از این آیین‌ها عزاداران، به ویژه مردان در ایام تاسوعا و عاشورا سرتاپای خود را گِلی می‌کنند و وارد مراسم عزاداری می‌شوند. این رسم سنتی با فرو رفتن فرد در مقدار زیادی گِل رقیق و معطر شده انجام می‌شود؛ اما امروزه دیده می‌شود که نسل جدید گِل را به شکل خاصی روی موی آرایش شده خود می‌مالد که این موضوع به عنوان یک رفتار غیر قابل انتظار و مغایر با روح عزاداری به چشم سایر مردم می‌آید. در حالی که این جوانان در زندگی روزمره خود همین پوشش و رفتار را دارند.
او ادامه داد: اینکه ما فکر می‌کنیم افراد باید در محرم تغییر کنند به دلیل آن است که احساس می‌کنیم ماه محرم باید مردم را تغییر دهد در حالی که این طور نیست. محرم قطعه‌ای دیگری از زندگی افراد است که به آن تنوع می‌دهد. در واقع عزاداری محرم و مشارکت در آن، کُنشی است که عزاداران در گردش روزهای سال و بر اساس الگوی غالبِ زندگی خود به آن می‌پردازند، با این تفاوت که رنگ و بوی مشکی، غم برای امام حسین (ع)، نذری دادن و برپایی مراسم روضه را می‌گیرد.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم انتظامی افزود: در مقابل شواهد تجربی و نتایج پژوهش‌های علمی مبنی بر کاهش ابعادِ عملیِ دینداری، می‌بینیم که تعداد هیئت‌های عزاداری و تعداد مردمی که در مراسم عزاداری شرکت می‌کنند نسبت به سال‌های گذشته افزایش پیدا کرده است. این موضوع می‌تواند این پرسش را ایجاد کند با وجود آنکه پژوهش‌ها پایین آمدن وضعیت دینداری را نشان می‌دهد اما چرا تعداد هیئت‌ها در ماه محرم افزایش پیدا کرده است؟ چون محرم عرصه ابراز خود را در سطح عمومی بهتر به وجود می‌آورد، افراد نیز در آن مشارکت می‌کنند. تجربه مشارکت در عزاداری محرم، صرف نظر از اهمیت عزاداری که قطعاً انگیزش مردم برای حضور در آن است، نیز تجربه فراغتی و فرصت مناسبی برای ابرازِ خود در عرصه عمومی را فراهم می‌آورد.


پویافر با بیان اینکه چون در جامعه، فضای ابراز وجودی خود کم است پس افراد از کوچک‌ترین فرصت در این زمینه استفاده می‌کنند و خود واقعی را به نمایش می‌گذارند، گفت: هر چه پیش می‌رویم، متوجه می‌شویم ابراز هویت جسمی و ظاهری برای ما اهمیت بیشتری پیدا کرده است که یک سمت آن زنان و در سمت دیگر آقایان هستند. مسئله این است که در جامعه متحول شده امروزی همراه با تحول در همه عرصه‌های زندگی به ویژه ارزش‌ها و نگرش‌های مردم، احساسِ نیاز هرچه بیشتری به ابرازِ خود در زندگی روزمره به وجود آمده است. شهروندان نیاز به ابراز هویت بیشتری احساس می‌کنند و این ابراز هویت را در سِت کردن لباس، پیروی از مدها و آرایش در چهره و بدن دنبال می‌کنند.
 وی اضافه کرد: از آنجا که ایام محرم هم از جهتِ تقویمِ سالانه بخشی از گردش سال و ماه در زندگی روزمره افراد و در نتیجه همان‌طور که گفتم بخشی از الگوی معمولِ کُنشِ اجتماعی مردم است، زمانی هم که محرم می‌شود این الگوی زندگی روزمره و ابراز هویت در عرصه عمومی با حال و هوای فضای جامعه هم تغییر پیدا می‌کند و به اصطلاح «تِم مشکی» می‌گیرد، اما نیاز فرقی نکرده است؛ زیرا شکل نقش انسان امروز در جامعه به شکلی است که احساس می‌کند ابراز هویت جسمی خاصی باید داشته باشد.
او بیان کرد: وقتی یک شهروند در زندگی عادی طوری رفتار می‌کند که پذیرفته و دیده شود. پس در ماه محرم هم این بخش از ذهنیت و کُنشِ عملیِ او تغییری نمی‌کند؛ بنابراین واقعیت اجتماعی و آئین‌های دینی باید به عنوان برشی با معنا و هدف متفاوت در زندگی روزمره ما معنا شود. ما انسان‌ها با همان رفتارهای خودمان وارد ماه محرم می‌شویم. هر جوانی نیاز به ابراز هویت جسمی و ظاهری خود دارد و آن را در تمام مدت سال انجام می‌دهد و با همین نگرش هم وارد ماه محرم می‌شود اما به احترام این ماه شکل رفتاری آن‌ها تغییر و تِم سیاه پیدا می‌کند.
این جامعه‌شناس اظهار کرد: از طرفی ممکن است افرادی در زندگی از جانب افراد یا گروه‌های اجتماعی از دین و رفتار دینی برای کسب منافع دینی استفاده کرده باشند، پس محرم موقعیت خوبی برای این کار محسوب می‌شود و چه‌بسا در مواردی کسی که هیئتی را راه‌اندازی می‌کند، تلاش هم می‌کند از مداح خوب استفاده کند، پذیرایی خوب ‌کند تا با جمع شدن افراد بیشتر در آن هئیت، همه چیز را خوب جلوه دهد تا به قول آیت‌الله مطهری «مجلس‌اش کربلا بشود».
پویافربا بیان اینکه چنین امری طبیعی است، بیان کرد: زیرا این کار برای فرد برگزار کننده مشروعیت ایجاد می‌کند و فرد هم برای آنکه آن را به سرانجام برساند هزینه می‌کند. اگر افرادی که دست به چنین کاری می‌زنند افزایش پیدا کنند، قیمتِ هزینه کرد برای برگزاری مراسم‌ها هم بالا می‌رود و موضوع اهمیت پیدا می‌کند و صنف‌هایی شکل می‌گیرند که کار آن‌ها برگزاری مراسم مذهبی است؛ بنابراین ممکن است دین از یک جایی مورد سو استفاده قرار بگیرد و برای تامین منافع به کار برده شود.
او گفت: اتفاقاتی که در جامعه می‌افتد در قالب زندگی روزمره قابل فهم است. در زندگی عادی، مصرف بالا رفته است و وقتی مصرف گرایی در جامعه رواج پیدا کند، افراد دچار تنوع در مصرف مادی می‌شوند. تنوع‌ در مصرف منجر می‌شود که ما در آیین‌های عزاداری نیز به عنوانِ بخشی از زندگیِ خود، این روحیه مصرف گرایی را عینیت ببخشیم، به عنوان شرکت کننده به مصرف گرایی علاقمند شویم و به طور مداوم به دنبال ظواهر، تزئینات و جنبه‌های شکلیِ هیئت و مراسم خود باشیم.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم انتظامی افزود: در جامعه ما به دلیل استقرار حاکمیت دینی به برپایی آیین‌های مذهبی مربوط به آن زیاد پرداخته می‌شود که فی‌نفسه با ارزش است اما وقتی که حاکمیت به طور مستقیم به برپایی آئین‌های دینی ورود پیدا می‌کند منجر به فربه شدن سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و در نهایت تعریف «اقتصادِ آیین‌های دینی» می‌شود. این امر ممکن است به شکلی دچار آسیب شود یعنی به‌جای آنکه بیشتر به محتوا توجه شود، صورت و فرم موردتوجه قرار بگیرد و ما را از محتوا دور ‌کند.
پویافر بیان کرد: تبلیغ روی فرم و ظاهر از طریق ساختارها و رسانه‌های دولتی موجب ترویج آن در کل جامعه می‌شود تا جایی که در حال حاضر می‌بینیم که گاه آنچه اهمیتی بیشتر از محتوا و تأثیرگذاری پیدا می‌کند، شکوه ظاهری در جامعه است بنابراین اگر فردی بخواهد در منزل خودش هم مراسم مذهبی برگزار کند، ظواهر امر هم برای او اهمیت پیدا می‌کند. این فربه شدن موجب می‌شود که آیین‌های دینی شاخ و برگ پیدا کنند بدون آنکه اطمینان داشته باشیم آیا به محتوا رسیده‌ایم یا نه؟

دیدگاه‌ها   

#1 لرستان 1396-07-13 14:34
آیین خه ره رو جمع کنید..وقتی هیچ نظمی نداره شهروندان با افتضاح میرن تو حوض گل بهتره جمعش کنیم..حتی خانوم ها هم میرن تو حوضچه ک جای تاسف داره این آیین رو داریم بد معرفی میکنیم..متاسفم برا اون شهروندانی ک با خودنمایی باعث به بی راهه رفتن این آیین میشن..مسئولین هیئات فقط اسمی هستن در عمل هیچ کاره و بدون ایده هستن حتی کنترلی رو محیط ازرافشون ندارن..کاش نظراتمو درج کنید..در کل فرهنگ سازی نشده..نظرات مردم رو در قالب ی متن بذار تا ببین شاید بدرد بخور باشن
نقل قول کردن
#2 احمد 1396-07-13 16:31
احسنت
خیلی کامل و منطقی واقعیت رو فرمودین.
ما خیلی از مسائل و مشکلات رو می بینیم و بیان میکنیم اما راهکار و برنامه ای برای رفع مشکلات نداریم خیلی آزار دهندست.
برای برپایی هرچه باشکوه تر مراسم های مذهبی خیلی تلاش میکنیم ولی برای دینداری و حفظ دین و دیانت افراد جامعه برنامه ای نداریم.
احساس میکنم دشمنان دین اسلام بیشتر از ما تلاش میکنن تا دین ما رو ازمون بگیرن ولی ما تلاش نمیکنیم دینمون رو حفظ کنیم و ضعیف عمل میکنیم.
نقل قول کردن
#3 طولابی 1396-07-14 09:44
باسلام
به نظربنده این روش عزاداری تغییر پیداکند بهتراست.در این ایام عزدارب مردم یزد را می دیدم که چقدر با نظم و ترتیب بود.اما در خرم آباد هیچ نظمی مشحخص نبود به نحوی که بارها صدای مخاطبان قطع می شدمثلا نوحه گو شعر می گفت و برخی ازسبنه زنان
ازسینه زنان که دوست داشتند دیده شوند با گفتن سر حسبن یا حسبن باعث بی نظمی می شدن.ویا کسی که گلمالی کرده بود در عین عزاداری می خندید و متاسفانه اینها همه از تلویزیون پخش مستفیم می شد.در کل با با استانهای دیگر خیلی فاصله داریم
نقل قول کردن
#4 شهروند 1 1396-07-15 08:13
سلام ، سال گذشته یه روحانی جوان که متاسفانه اسمش را فراموش کردم در این ایام مقالات بسیار زیبایی نوشتند ، من با اظهار نظر دوستان موافقم ، اما معتقدم بیشتر بار گناه را مسئولین هیئت ها(بجز زنجیر زنان )بر دوش خود دارن ، بعضی از آنها فقط مراسم را برای قدرت نمایی ،فرصت های سیاسی و اجتماعی ، مشهوریت و... برگزار می کنند ، چرا که رفتاراجتماعی آنها در زندگی روز مره تغییر نکرده، بهترین الگوها عزاداری مردم یزد ،کرمان و... که در حسینه ها مراسم را برگزار می کنند
نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه

تذكر: نظرات حاوي توهين يا افترا به ديگران، مطابق قوانين مطبوعات منتشر نمي‌شوند

بازگشت به بالا